GODZINY | CEL | AKTUALNOŚCI | HISTORIA
INFO O GMINIE

Misja Miasta i Gminy Ogrodzieniec:

Ogrodzieniec stolicą Jury, tworzącą doskonałe warunki,
do życia, pracy i wypoczynku dla mieszkańców i turystów.

 

Gmina Ogrodzieniec usytuowana jest na południu Polski w województwie śląskim, a jednocześnie w centralnym punkcie Jury Krakowsko - Częstochowskiej.

 
 

Pierwsza wzmianka o Ogrodzieńcu pojawiła się około 1100 roku, kiedy był on jedynie niewielką osadą. Obecnie Gmina Ogrodzieniec zajmuje obszar o powierzchni 86 km 2, liczący 9 777 mieszkańców.

 
   
 

Specyficzny charakter gminy tworzy piękny krajobraz z licznymi wzgórzami, wapiennymi ostańcami i jaskiniami. Oprócz niepowtarzalnych krajobrazów Gmina Ogrodzieniec może poszczycić się bogactwem flory i fauny. Występuje tutaj łącznie 700 gatunków roślin naczyniowych, z których 35 gatunków jest ściśle chronionych, 12 częściowo chronionych, 21 gatunków górskich, 2 podgórskie i 111 gatunków rzadkich. Kompleksy leśne stanowią ponad połowę całkowitej powierzchni gminy. Wśród zwierząt najliczniej występują tutaj m.in. dziki, borsuki, sarny, kuny leśne oraz wiewiórki. W jaskiniach skalnych napotkać możemy nietoperze, a w okolicznych lasach również sowy. W kompleksach leśno - skalnych można również zobaczyć, a przede wszystkim usłyszeć ponad 50 gatunków ptaków, takich jak m.in. jastrzębie, kruki, sikorki, szpaki oraz kosy. Na skałkach z roślinnością kserotermiczną można spotkać rzadkie okazy motyli, takich jak paź królowej, rusałki, ceik, kratnik, pokrzywnik, admirał i inne. Z gadów i płazów natomiast wymienić należy zaskrońca zwyczajnego, żmiję zygzakowatą, padalca zwyczajnego, jaszczurkę zwinkę
i żyworodną, żabę trawną, wodną i ropuchę szarą.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 

Gmina Ogrodzieniec jest obszarem niezwykle atrakcyjnym turystycznie.
Zabytki, tereny rekreacyjne, szlaki piesze i rowerowe, różnego rodzaju imprezy sprawiają, iż chwile spędzone tutaj na zawsze pozostaną w pamięci.

 
   
 

Głównym zabytkiem przyciągającym turystów są ruiny XIV wiecznego Zamku Ogrodzienieckiego w Podzamczu, najlepiej zachowane i największe tego typu w Polsce. Zamek zbudowany został za panowania Kazimierza Wielkiego. Stanowi on jeden z najpiękniejszych punktów szlaku Orlich Gniazd i Warowni Jurajskich i nie bez przyczyny nosi miano "małego Wawelu". Usytuowany jest na najwyższym wzniesieniu Jury (Góra Janowskiego - 504 m .n.p.) Zamek miał wielu właścicieli, a wśród nich wielu możnych i sławnych, takich jak ród Włodków, Salomonowiczów, Rzeszowskich, Granowskich, Bonerów, Firlejów, Warszyckich, Męcińskich, Jaklińskich, Mieroszerwkich, Kozłowskich i Wołczyńskich.

 
 
 
 
 
   
 

Na północ od ruin Zamku Ogrodzienieckiego w Podzamczu ponad otaczającą ją Dolinę Krztyni znajduje się Góra Birów. Stanowi ona pomost pomiędzy Pasmem Skał Smoleńsko - Niegowonickich, a Skałami Podlesickimi. Należy także do jednych z najważniejszych ostańców w tym obszarze ( 460 m . n.p.m.). Najprawdopodobniej po raz pierwszy Górę Birów odnotowano już na XV wiecznych mapach. Pojawiła się ona w roku 1467 pod nazwą AVBIRTURCIVS MONS, określającą całe pasmo Jury. Góra Birów i Zamek Ogrodzieniecki tworzą w skali kraju niepowtarzalny zespół.

 
 
 
 
   
 

Odkryte początki bytności ludzi na Górze Birów sięgają 30 tysięcy lat wstecz, wtedy to łowcy reniferów i niedźwiedzi zakładali swoje łowieckie obozowiska w jaskiniach Góry Birów. Oprócz rogowych i krzemiennych narzędzi pozostawili jedne z pierwszych wytworów sztuki dekoracyjnej w postaci poroży renifera zdobionych nakłuwanym ornamentem. W tym okresie panowały warunki zbliżone do dzisiejszej tundry. Mijały wieki, a ludzie przybywali w te okolice i odchodzili. Pomiędzy 5000 a 4000 lat temu zadomowili się tutaj na dobre zakładając osadę rolników i hodowców. Istniały również wtedy m.in. na szczycie Góry Birów warsztaty produkujące siekierki z krzemienia i groty strzał.

 
 
 
 
 
   
 

Prace archeologiczne prowadzone na terenie Góry Birów doprowadziły do odkrycia olbrzymiej ilości militariów w postaci grotów strzał, bełtów, toporów, fragmentów kolczug itd. Odkrycia te udowodniły, że na szczycie góry istniał historycznie starszy od Zamku Ogrodzienieckiego Gród Królewski, a u jego podnóża znajdował się cmentarz kurhanowy. Gród został zniszczony w wyniku pożaru w I połowie XIV wieku. Funkcję obronną po tym wydarzeniu zaczął spełniać wzniesiony w 1370 roku Zamek Ogrodzieniecki.

 
 
 
 
   
 

Spośród obiektów sakralnych warto zobaczyć Kościół Przemienienia Pańskiego w Ogrodzieńcu. Jest on budowlą stojącą na pograniczu późnego baroku i klasycyzmu. Wystrój wnętrza kościoła jest połączeniem elementów baroku, rokoka i klasycyzmu, ale umiejętne połączenie tych elementów tworzy urzekającą całość sakralnego wnętrza. Wybudowany został w 1787 roku przez Tomasza Jaklińskiego, a konsekrowany w 1883 roku. Przed kościołem znajduje się figurka Matki Bożej z 1806 roku. W kościele znajduje się piękny obraz kryjący tajemnicę swojego powstania. Obraz przedstawia Matkę Bożą z Dzieciątkiem i umieszczony jest na bocznym ołtarzu. Kompozycja obrazu nawiązuje do znanego obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem zwanego Dei Salus Populi Romani znajdującego się w bazylice Santa Maggiore w Rzymie. Z tym obrazem wiązano zwycięstwo wojsk chrześcijańskich w bitwie pod Lepanto i odtąd wizerunek ten stał się ogromnie popularny.

 
 
 
 
 
 
 
   
 

W Gieble natomiast możemy podziwiać jeden z najstarszych zabytków w okolicy, piękny gotycki Kościół św. Jakuba. Na podstawie dokumentów znajdujących się w kancelarii parafialnej nie da się określić ścisłej daty powstania kościoła. Bardzo prawdopodobne, że jest to budowla romańska, ciosana z kamienia, gdyż posiada charakterystyczne dla tego stylu niewielkie okienko. Nad całością usytuowana jest wysoka wieża dawniej pełniąca również funkcje obserwacyjną. W ciągu wieków kościół wielokrotnie remontowano i rozbudowywano. Starą romańską częścią, która pozostała jest jedynie prezbiterium i fragment nawy. W 1934 roku odrestaurowano wnętrze tego zabytkowego kościoła. Na suficie widnieje piękny obraz Chrystusa Króla, obok ołtarza głównego stoją figury św. Rafała Archanioła i św. Jakuba (patrona parafii). Ołtarze boczne przedstawiają obrazy Matki Boskiej Łaskawej, zwanej Śnieżną po lewej, a po prawej obraz św. Antoniego i postacie św. Jana Chrzciciela i św. Barbary.

 
 
 
 
 
 
 
   
 

Prawdziwą "perłą" Gminy Ogrodzieniec jest Sanktuarium Matki Bożej Skałkowej. Kult Matki Bożej Skałkowej datuje się od września 1818 roku. W tym czasie pewien włościan z Podzamcza Tomasz Zabawa, na przydrożnej skale ujrzał wizerunek Matki Bożej. W tym miejscu na ścianie skalnej ludność zawiesiła obraz Matki Bożej zwaną Skałkową. Na początku lat pięćdziesiątych minionego wieku na szczycie skałki mieszkańcy Podzamcza postawili stalowy krzyż (stojący do dnia dzisiejszego), a przy skale zbudowali niewielką kaplicę. W 2002 roku kamienną kapliczkę rozebrano, aby w tym miejscu 12 czerwca 2002 roku zbudować nową o współczesnej architekturze. Po zbudowaniu kaplicy wykonano gruntowną renowację obrazu, który po odnowieniu zawieszony został na ołtarzu w kaplicy, poszerzono również plac skałkowy o 333 m 2 w kierunku wschodnim, oraz ogrodzono plac murem kamiennym i wykonano bramę łukową z przyboczną dzwonnicą. 20 maja 2002 roku ks. Bp Adam Śmigielski dokonał koronacji obrazu z jego konsekracją. Natomiast 30 maja 2004 roku na placu zostało ustawionych pięć stacji różańcowych obrazujących niektóre ważne wydarzenia z życia Jezusa Chrystusa.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 

W centrum Giebła warto zwrócić uwagę na uroczy dworek szlachecki pochodzący z przełomu XIX i XX wieku.

   
 

Przy ulicy Olkuskiej godna zobaczenia jest kapliczka, która została zbudowana przez mieszkańców w 1920 roku, jako akt dziękczynienia Bogu. Natomiast w wieży bramnej zamku Ogrodzienieckiego została wzniesiona przez Seweryna Bonera, w latach 1530 - 1540 kaplica zamkowa. Pewne elementy architektoniczne z zamku wykorzystane zostały między innymi przy wznoszeniu tej kaplicy. We wnętrzu kaplicy umieszczono kamienny rzeźbiony zwrotnik sklepienia z kaplicy zamkowej oraz żelazną kulę działową, związaną według miejscowej legendy z najazdem szwedzkim z okresu Potopu.

 
 
 
   
 

Z ciekawych miejsc warto również zobaczyć pochodzącą z XIV wieku wieżę strażniczą znajdującą się w Ryczowie. Do dzisiaj na potężnej skale zachowały się niewielkie ślady murowanej z kamienia budowli o podstawie 10 x 14 m . Wokół niej znajdują się wykute fosy, miejscami osiągające szerokość 12 metrów i głębokości pięciu metrów. W części północno - wschodniej głęboka fosa znika. Nad fosami znajdowały się zapory, prawdopodobnie w postaci wału drewniano - ziemnego.
Fosę przegradza skała, która mogła być podstawa prostokątnej baszty. Od strony wschodniej i południowej naturalną obronę stanowił stromy stok z wysokimi wychodniami skalnymi. Od strony zachodniej u podnóża skały znajdował się dziedziniec gospodarczy, prze który wiodło wejście na teren fortyfikacji. W stosunku do pozostałych wież na Wyżynie wieża w Ryczowie wyróżnia się wielkością i dobrze zachowanymi fortyfikacjami ziemnymi.

 
 
 
 
 
 
   
 

Znakomity wypoczynek pośród drzew i stawów odnajdziemy na Centurii, której wylewisko źródeł rzeki zaliczane są do najczystszych w Polsce. Można tu zobaczyć również najliczniejsze w Europie stanowisko warzuchy polskiej - endemit. Jest to idealne miejsce dla turystów poszukujących ciszy i spokoju. Natomiast urozmaicona rzeźba terenu, bujna szata roślinna, oraz rozległe lasy z bogactwem runa leśnego stanowią Krępę, która jest idealnym miejscem dla osób lubiących czynny wypoczynek. Kolejnym miejscem wypoczynku stanowią stawy śródleśne w Ogrodzieńcu - Józefów, gdzie znajdziemy idealne warunki do rozwoju sportów wodnych oraz wędkowania. Ogromny i bardzo bogaty kompleks leśny jest również zachęta do grzybobrania.

 
 
 
 
 
   
 

Na terenie Gminy Ogrodzieniec krzyżują się najważniejsze szlaki turystyczne, takie jak:

   
 

- czerwony "Orlich Gniazd"
- niebieski "Warowni Jurajskich"
- żółty "Zamonitu"
- zielony "Tysiąclecia"
- czerwony "Szwajcarii Zagłębiowskiej"
- czarny "Partyzantów Ziemi Olkuskiej"

 
 
 
   
 

Dla miłośników wypraw rowerowych jest wytyczonych kilka szlaków:

   
 

- szlak rowerowy "Orlich Gniazd"
- ścieżka pieszo - rowerowa

   
 

Oprócz wyżej wymienionych jest również parę innych nie wytyczonych szlaków rowerowych.

   
 

Gmina jest słynna z wielu atrakcyjnych imprez organizowanych zwłaszcza w okresie wiosenno - jesiennym. Odbywają się tutaj m.in. Turnieje Rycerskie, Festiwal Światła Dźwięku i Ognia, Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny, koncerty gwiazd, Powiatowe Puchar Jury MTB, Jurajski Maraton Rowerowy, Święto Gminy Ogrodzieniec oraz Dożynki Wojewódzkie. W okresie zimowym natomiast można wybrać się na niepowtarzalny kulig po najpiękniejszych zakątkach gminy, jak również wziąć udział w Biesiadzie Staropolskiej, na której nastrój dawnych czasów oddają średniowieczne stroje, muzyka z dawnej epoki, pokazy bractwa rycerskiego. Nieodzownym elementem Biesiad są stylowe zastawy, wystrój oraz smaczne potrawy czyli tak zwane chłopskie jadło.

 
 
 
 
 
   
 

Każdy kto poszukuje ciszy i spokoju, krajobrazów urzekających swym pięknem, a zarazem zabytków kryjących tajemnicze historie oraz mnóstwo niezapomnianych wrażeń powinien wybrać się w naszą okolicę, gdzie wszyscy są mile widziani przez mieszkańców Gminy Ogrodzieniec.

 
Marta Kossakowska
  | do góry |